آموزش مقدماتی پایتون
در کمتر از ۱۵ دقیقه، مفاهیم پایه پایتون را یاد بگیرید. بدون نیاز به پیش‌زمینه — فقط با کمی دقت و علاقه!
۱ پایتون چیست؟
پایتون یک زبان برنامه‌نویسی سطح بالا، ساده و خوانا است که در سال ۱۹۹۱ توسط «گیدو ون روسوم» ساخته شد. امروزه یکی از محبوب‌ترین زبان‌های دنیاست و در حوزه‌های متنوعی استفاده می‌شود.
چرا پایتون محبوب است؟
- ساده و خوانا: شبیه زبان انگلیسی است.
- کتابخانه‌های فراوان: برای هوش مصنوعی، وب، علم داده، رباتیک و...
- جامعه بزرگ: میلیون‌ها برنامه‌نویس و منبع آموزشی.
۲ متغیر و نوع داده
متغیر یک «ظرف» برای نگهداری داده است. در پایتون برخلاف زبان‌هایی مثل C یا Java، نیازی به اعلام صریح نوع متغیر نیست — خودش نوع را تشخیص می‌دهد.
name = "علی" # رشته (str)
age = 20 # عدد صحیح (int)
height = 1.75 # اعشاری (float)
is_active = True # بولی (bool)
# نمایش نوع
print(type(name)) # <class 'str'>
print(type(age)) # <class 'int'>
انواع داده اصلی در پایتون:
- int — اعداد صحیح (مثل ۱۰، ۲۰-)
- float — اعداد اعشاری (مثل ۳.۱۴)
- str — رشته متنی (مثل "سلام")
- bool — True یا False
- list, tuple, dict, set — مجموعه‌ها (در ادامه)
" یا ' شروع و تمام شود، یک رشته است. هر چیزی که عدد باشد، int یا float.
۳ شرط‌ها (if / elif / else)
شرط‌ها به برنامه اجازه می‌دهند تصمیم بگیرد. اگر شرطی برقرار بود، یک بخش اجرا شود؛ وگرنه بخش دیگری.
score = 85
if score >= 90:
print("عالی!")
elif score >= 70:
print("خوب")
elif score >= 50:
print("قابل قبول")
else:
print("نیاز به تلاش بیشتر")
# خروجی: خوب
if و else باید دو نقطه (:) بگذارید و خطوط داخل بلوک را با فاصله (indent) جلو ببرید. پایتون به فاصله‌گذاری حساس است!
۴ حلقه‌ها (for / while)
حلقه‌ها برای تکرار یک کار استفاده می‌شوند. پایتون دو نوع حلقه دارد:
for i in range(1, 6):
print(i)
# خروجی: 1 2 3 4 5
# حلقه while — تا وقتی شرط برقرار است
count = 0
while count < 3:
print("سلام")
count += 1
# خروجی: سلام (۳ بار)
مقایسه:
- for: وقتی تعداد تکرار مشخص است.
- while: وقتی تا برقراری یک شرط تکرار می‌کنیم.
range(1, 6) اعداد ۱ تا ۵ را تولید می‌کند (نه ۶ — عدد پایان شامل نمی‌شود).
۵ توابع (Functions)
تابع یک قطعه کد قابل استفادهٔ مجدد است که یک کار مشخص انجام می‌دهد. به‌جای نوشتن کد تکراری، یک بار آن را در تابع می‌نویسیم و هر بار که لازم شد صدا می‌زنیم.
def greet(name):
return "سلام، " + name
# فراخوانی
message = greet("علی")
print(message)
# خروجی: سلام، علی
# تابع با مقدار پیش‌فرض
def power(base, exp=2):
return base ** exp
print(power(5)) # 25
print(power(2, 3)) # 8
return مقدار را برمی‌گردانیم. اگر تابعی return نداشته باشد، None برمی‌گرداند.
۶ لیست و دیکشنری
لیست (list) مجموعه‌ای مرتب از داده‌هاست. دیکشنری (dict) مجموعه‌ای از جفت‌های «کلید: مقدار» است.
fruits = ["سیب", "موز", "پرتقال"]
print(fruits[0]) # سیب (اولین)
fruits.append("انگور") # اضافه کردن
print(len(fruits)) # 4
# دیکشنری — جفت کلید: مقدار
student = {
"name": "علی",
"age": 20,
"field": "برنامه‌نویسی"
}
print(student["name"]) # علی
print(student["age"]) # 20
تمرین سریع — بدون نصب پایتون!
کد سادهٔ پایتون بنویسید و خروجی را ببینید. فقط دستورات print، متغیرها، و محاسبات ساده پشتیبانی می‌شود.
آزمون کوتاه
۳ سوال — دانش خود را بسنجید!
range(1, 5) در پایتون چیست؟ادامهٔ مسیر یادگیری
مفاهیم پایه را یاد گرفتید؟ حالا جزوه‌های کامل کالاکن را برای تعمیق دانش‌تان دانلود کنید.